Al ruim de helft van het energieverbruik van de land- en tuinbouwbedrijven zelf (uitgezonderd de glastuinbouw) is afkomstig uit hernieuwbare bronnen. “Juist op het gebied van duurzaamheid hebben we nog veel te bieden. Wel zijn verbeteringen nodig op het gebied van wetgeving, zodat duurzame energie makkelijker zijn weg vindt via het net. Belangrijkste is dat de energienetwerken (gas als electriciteit) daarop worden in gericht en er dus voldoende capaciteit is om te kunnen leveren”, aldus Eric Douma, dossierhouder Klimaat en Energie van LTO Nederland.

De agrarische sector heeft veel mogelijkheden om niet alleen voedsel, maar ook energie te produceren. Zon-, wind- en bio-energie zijn vanwege grote daken, ruimte en aanwezigheid van mest en energiegewassen logische producten van de boerderij. Ook biedt de glastuinbouw kansen: daar gaan grote hoeveelheden warmte in om, die elders soms ook nuttig aangewend kunnen worden. Daarnaast worden er nog biobrandstoffen geproduceerd zoals biodiesel of ethanol. 
Hier spelen veel boeren dan ook op in. Met windmolens, biogasinstallaties en zonnepanelen, maar ook met nieuwe technieken als Warmte- en Koude Opslag (WKO). Hoeveel boeren precies duurzame energie opwekken is niet bekend. Dit komt omdat cijfers uit de landbouwtelling niet accuraat blijken. Wat wel zeker is, is dat van de 70.000 boeren ten minste 5.095 boeren duurzame energie produceren. Dat is 7,3 procent. Hoogstwaarschijnlijk zijn het er echter nog enkele honderden meer (Bron: CBS). 

Een overzicht:

Tuinbouw
De energieproducerende kas vangt zonnewarmte op en slaat deze op in water in de bodem (Warmte en Koude Opslag oftewel WKO). De warmte kan in de winter worden gebruikt om de kas te verwarmen, of voor de verwarming van woningen. Ook wordt er stroom geproduceerd door een Warmte Kracht Koppeling (WKK), die (bio)gas omzet in elektriciteit, CO2 en warmte. De CO2 wordt gebruikt om de planten mee te voeden, de elektriciteit voor de verlichting. De warmte voor directe verwarming of het wordt voor later opgeslagen in de bodem. Kassen worden zo gesloten systemen (de ramen blijven dicht) die energie en voedsel produceren.
Ook in andere sectoren wordt gebruik gemaakt van WKO, zoals in de pluimveehouderij of biggen opfok bedrijven.

Windmolens
Honderden boeren in Nederland hebben een windturbine. In de jaren ’80 werden veel individuele molens gebouwd op boerenerven. In de jaren ’90 kwam de rem erop: provincies wilden vanuit het punt van Ruimtelijke Ordening lijnopstellingen. Doordat de molens steeds groter werden, werd het ook voor boeren aantrekkelijker te participeren in een windpark. Inmiddels is er 2.237 MW (megawatt) aan windenergie, waarvan 228 MW op zee en 2.009 MW op land (bron: CBS). In 2009 was de landbouw goed voor 938 miljoen kWh, oftewel 20 procent van het totaal van wind op land. (bron: CBS)
De molens leveren stroom, waarvoor eigenaren - die onder de regeling voor stimulering duurzame energie SDE vallen - van het energiebedrijf een stroomprijs krijgen, plus een subsidiebedrag per kilowattuur.

Mestvergisting
Veel melkvee- of varkenshouders hebben een mestvergister. In een mestvergister wordt mest meestal met co-producten zoals mais of reststromen uit de levensmiddelenindustrie vergist tot biogas. Het biogas kan in een Warmte Kracht Koppeling (WKK) worden omgezet in warmte en elektriciteit. De laatste jaren wordt de warmte efficiënter benut vanwege een warmtebonus in de subsidieregeling. Zwembaden, woonwijken en bejaardenhuizen worden ermee verwarmd.
Was een installatie van 500 kW vroeger al een aardige vergister, de laatste jaren is 1 of 2 MW normaal. Veel boeren zijn daarom gaan samenwerken om investeringen, werk en risico te delen, zoals Biomassa Energie Centraal Salland of SNO Energie in Makkinga. In totaal was er in 2009 in de sector 94 MW aan vergistingscapaciteit (bron: CBS).

Een nieuwigheid is dat het geproduceerde biogas wordt opgewerkt tot groen gas en in het aardgasnet wordt ingevoerd. Zo kun je dus koken op biogas! Ook kunnen auto’s en vrachtwagens op biogas rijden. Het biogas wordt dan eerst bewerkt en vervolgens kan het als gas of vloeistof worden getankt. Het voordeel van het vloeibare gas is dat het compacter is en dus een hogere energie dichtheid heeft. Er past dan dus meer energie in een tank. Vrachtwagens kunnen deze brandstoffen ook bijmengen in hun dieselmotor.
Een andere nieuwigheid is de kleine, pure mestvergister. Daar hoeven geen coproducten in zoals energiemaïs. Ook zijn er installaties die mest vergassen, maar tot nu toe is die techniek niet rendabel gebleken.

Houtgestookte installaties
Houtgestookte installaties zijn aan een voorzichtige opmars begonnen. Dat zijn verwarmingsketels die niet op gas, maar op hout draaien. Daar moet hout in de vorm van pallets in, een soort kleine, geperste brokjes. Dit soort installaties zijn niet altijd van boeren, maar in een enkel geval wel. Zo is er een installatie in Beetsterzwaag van twee boeren. Die verwarmt een verzorgingstehuis.

Zonne-energie
Zonne-energieprojecten zijn hot: vanwege dalende prijzen voor zonnepanelen, kan de groene stroom die ermee wordt geproduceerd, concurreren met grijze stroom voor verbruikers tot zo’n 10.000 tot 20.000 kWh (de kleinere verbruikers). Als er dan vanuit provincie of melkleverancier nog een kleine bonus wordt uitbetaald, zijn ondernemers al gauw enthousiast.
Veel melkveehouders hebben grote daken en wanneer die op het zuiden zijn gericht, is het voordelig er zonnepanelen op te leggen. Via Friesland Campina en LTO worden momenteel acties ondernomen voor onder andere gezamenlijke inkoop van zonnepanelen. In 2010 waren er ruim 600 bedrijven met zonnepanelen (bron: CBS).

Biobrandstoffen
Uit biomassa kunnen ook biobrandstoffen worden gewonnen, zoals bio-ethanol of bio-diesel. Deze brandstoffen zijn te gebruiken in de tank van de (vracht)auto. Uit mais of suikerriet wordt bijvoorbeeld ethanol gehaald, en uit koolzaadolie biodiesel. Grootschalige ethanolproductie uit suikerriet kan wel uit, maar ´biodiesel´ wordt vooral nog gebruikt als eetbare olie. Het is te kostbaar om de olie in de tank te gooien. Zo is er Brassica op de markt, de koolzaadolie voor in de keuken van boerencoöperatie Colzaco. Bij de productie van koolzaadolie komt ook veevoer en stro vrij, het land wordt dus optimaal benut.

Grasraffinage
Grasraffinage maakt van gras een nieuw product: vezels, voor karton of (in de toekomst) voor kleding. Bij dit proces komen sappen vrij, die kunnen worden vergist. Hier is de energieproductie dus een neventak.

Meer weten? Kijk hier eens:
www.Energyvalley.nl
www.sno-vergisting.nl  
www.new-energy.tv  
www.kasalsenergiebron.nl  
www.zonneterp.nl/energieproducerendekas.html  
www.ecoson.nl  
www.bmcmoerdijk.nl  
http://www.host.nl/nl/microferm